Blog: Aansprakelijkheid van bestuurders

Een bestuurder exploiteert zijn onderneming in een besloten vennootschap onder meer om de aansprakelijkheid te beperken. In sommige gevallen kan een bestuurder echter ook privé aansprakelijk gesteld worden. In de praktijk zien wij dit veelvuldig gebeuren, vooral bij bestuurders met een specifieke deskundigheid zoals de makelaar of accountant. Waar moet u rekening mee houden?

Paul de Kerf

Soorten aansprakelijkheid van bestuurders

In mijn praktijk zie ik met grote regelmaat dat een bestuurder aansprakelijk gesteld wordt. Dat kan van fiscale, privaatrechtelijke en van strafrechtelijke aard zijn (of soms gecombineerd). In dit artikel ga ik in op de privaatrechtelijke aansprakelijkheid.

Privaatrechtelijke aansprakelijkheid

In de wet staat alleen wanneer een curator een bestuurder privé aansprakelijk kan stellen. Dat is als de bestuurder kennelijk onbehoorlijk bestuur pleegt, bijvoorbeeld als zijn administratie niet deugt of als hij financieel of zakelijk onverantwoorde beslissingen genomen heeft (zoals een bedrijf beginnen zonder een goed onderbouwd businessplan). In zo’n geval is elke bestuurder in principe aansprakelijk.

Aansprakelijkheid buiten faillissement

In de wet staat niet wanneer een bestuurder buiten faillissement aansprakelijk kan zijn. Dat volgt echter wel uit de rechtspraak. Daarin zijn globaal de volgende zaken te onderscheiden.

  1. Een bestuurder is aansprakelijk als hij verplichtingen aangaat waarvan hij weet of moet weten dat ze niet betaald kunnen worden en waarvoor geen verhaal mogelijk is.
  2. Een bestuurder mag geen selectieve betalingen doen, waardoor bepaalde debiteuren (bijv. zustervennootschappen) zonder objectieve noodzaak bevoordeeld worden. 
  3. Een bestuurder kan aansprakelijk zijn bij bepaalde handelingen. Van een bestuurder wordt verwacht dat hij verantwoorde beslissingen neemt. Een bestuurder is aansprakelijk als hem een persoonlijk ernstig verwijt gemaakt kan worden.

Case: Het Spaanse villa-arrest

De vraag is wat onder de laatste categorie verstaan moet worden. In het zogenoemde Spaanse villa-arrest had een makelaar een vennootschap, waarvan hij bestuurder was. Die vennootschap had bemiddeld bij verkoop van een villa die illegaal gebouwd was. Toen de overheid beval de villa af te breken, werd de makelaar persoonlijk aangesproken. De makelaar verweerde zich en stelde dat de vennootschap aansprakelijk was, maar dat aan hem geen ernstig persoonlijk verwijt gemaakt kon worden. De Hoge Raad was het daar niet mee eens. De makelaar was persoonlijk aansprakelijk omdat hij een onrechtmatige daad jegens de koper had gepleegd. Op grond van een onrechtmatige daad is iemand aansprakelijk als aan hem een verwijt gemaakt kan worden; dat hoeft dus geen ernstig verwijt te zijn.

Toelichting van de Hoge Raad

Verwarring alom in ondernemingsland. Zou elke bestuurder op grond van een onrechtmatige daad aansprakelijk gesteld kunnen worden? In een later arrest gaf de Hoge Raad hier uitleg over. De Hoge Raad zei dat in het Spaanse villa-arrest de makelaar niet aansprakelijk was als bestuurder van de makelaars-bv. Hij was aansprakelijk als deskundig bemiddelaar die handelde in strijd met zijn zorgplicht (en daardoor onrechtmatig).

Ernstig persoonlijk verwijt

Dit betekent dat de hoofdregel blijft dat allereerst de vennootschap aansprakelijk is. Ten tweede kan elke bestuurder aansprakelijk zijn, maar dan moet aan hem een ernstig persoonlijk verwijt gemaakt worden. De bestuurders van een vennootschap die een bepaalde hoedanigheid hebben (makelaar, accountant), kunnen ook aansprakelijk zijn als ze in die hoedanigheid onrechtmatig handelen.

Verder praten over dit onderwerp?

Voor de vraag wanneer onrechtmatig gehandeld is of wanneer er een ernstig persoonlijk verwijt gemaakt kan worden aan een bestuurder zijn alle omstandigheden van belang. Aarzel niet om ons vrijblijvend te bellen als u hier meer over wilt weten.

  • 25-06-2015