Aansprakelijk stellen van een curator moeilijk maar niet onmogelijk

De curator heeft een grote mate van vrijheid bij het vervullen van zijn taak. Hij kan en mag fout maken. Toch zijn er grenzen. Als de curator deze te buiten gaat kan hij privé aansprakelijk gesteld worden.

Kan een curator privé aansprakelijk zijn voor handelingen of nalaten als curator?

Curatoren zijn mensen en maken dus fouten. Soms is een curator niet aansprakelijk; soms is hij privé aansprakelijk. De normen die voor hen gelden, zijn anders dan voor de andere burgers.

In het normale rechtsverkeer is de persoon, die in een overeenkomst tekortschiet of een onrechtmatige daad pleegt persoonlijk aansprakelijk. Bij curatoren ligt dat anders. Zij zijn minder snel persoonlijk aansprakelijk.

Waarom is een curator minder snel aansprakelijk dan een gewone burger?

Deze vraag is behandeld in het Maclou-arrest. In dat arrest gaf de Hoge Raad als criterium:

“Een curator moet handelen zoals in redelijkheid mag worden verwacht van een over voldoende inzicht en ervaring beschikkende curator die zijn taak met nauwgezetheid en inzet verricht.”

Uit de definitie blijkt dat een curator fouten mag maken. Die fouten hebben niet meteen tot gevolg dat de curator privé aansprakelijk is. De reden is dat een curator allereerst geen overeenkomst heeft met degenen wier belangen hij moet behartigen en ten tweede dat hij met tegenstrijdige belangen te maken krijgt, terwijl hij wel beslissingen moet nemen. Beslissingen die niet tot uitstel kunnen leiden. Maclou werd in het ongelijk gesteld.

Welke vrijheid heeft de curator?

Toch is dit arrest geen vrijbrief voor een curator. De curator heeft wel een grote vrijheid, maar er zijn beperkingen. Deze zijn nader omschreven in het Prakke/ Gips q.q.-arrest.
Prakke was een restauranthouder die failliet ging, Gips werd zijn curator. Prakke klaagde erover dat Gips de panden van Prakke veel te goedkoop had verkocht. Prakke vond dat Gips daarom persoonlijk aansprakelijk was voor de schade die Prakke daardoor had geleden. Het Gerechthof wees die vordering toe omdat het Hof vond dat de curator bodemprijzen had moeten hanteren. Gips ging in beroep bij de Hoge Raad. In het arrest Prakke/ Gips uit 2011 werd geoordeeld dat een curator aansprakelijk is als aan hem allereerst een persoonlijk en ten tweede ernstig verwijt gemaakt kan worden.

Persoonlijk verwijt

Een persoonlijk verwijt betekent dat verwijt aan de curator persoonlijk gemaakt moet worden. Als hij een deel van zijn taken uitbesteed heeft aan een kantoorgenoot, kan aan de curator bij een verkeerde taakuitoefening door die kantoorgenoot geen persoonlijk verwijt gemaakt worden.

Ernstig verwijt

Bovendien moet het een ernstig verwijt zijn. Om vast te stellen of er sprake is van een ernstig verwijt moet vastgesteld worden of de curator gebonden is aan regels (bijv. aan de wet). Als de curator gebonden is aan regels, moet hij daarnaar handelen want anders treft hem een ernstig verwijt (en is hij persoonlijk aansprakelijk). Als die regels ontbreken, heeft de curator een ruime mate van vrijheid. Voor het verkopen van panden golden voor Gips geen regels over de prijs die de curator moet vragen. De rechter moet zich dan – als er geen regels gelden voor de curator – terughoudend opstellen. Gips werd niet veroordeeld.

Soms wordt de curator privé veroordeeld

Toch komt een curator er niet altijd mee weg. Dat toont het Komdeur-arrest aan. Komdeur was curator op de Antillen (waar inzake dit onderwerp hetzelfde recht geld als hier). Komdeur verkocht zonder toestemming van de Rechter-commissaris. Dat die toestemming gegeven moet worden staat in de wet. De curator mag er dan niet van afwijken. Hij heeft dan geen beleidsvrijheid. Komdeur was daarom persoonlijk aansprakelijk voor de schade

Er zijn meer voorbeelden, deels aan de praktijk ontleend. In een ander geval stortte een derde per ongeluk € 100.000,- op de boedelrekening (dat is de bankrekening die de curator gebruikt). Dat was een enorme buitenkans voor de curator, want tot het moment van die storting was de boedelrekening leeg. De curator krijgt alleen zijn salaris vergoed als de boedelrekening daartoe ruimte biedt. De curator rook zijn kans. Hij vroeg snel aan de rechtbank zijn salaris vast te stellen. Nadat dat gebeurd was, gebruikte hij het bedrag van € 100.000,- om zijn eigen salaris te betalen. Daarna meldde degene, die € 100.000,- op de boedelrekening betaald had, zich bij de curator. De curator deelde toen – met droge ogen – mee dat de boedelrekening helaas leeg was. Die derde nam daarmee geen genoegen en kreeg van de rechter gelijk. De curator moest het geld terugbetalen

Recent is een ander arrest gewezen. Het ging om het volgende. Een ondernemer verkocht dure schoenen en huurde daartoe op een A1-locatie een pand en ging failliet. De curator sloot daarna voor korte duur een onderhuurovereenkomst met een derde. De curator deed dat zonder toestemming van de eigenaar. De derde vestigde daarin tijdelijk een outlet, wat de eigenaar niet wilde. Ook die curator werd veroordeeld.

Komt veroordeling van de curator privé vaak voor?

In pakweg 5 jaar zijn er – na het arrest Prakke/ Gips – circa 33 uitspraken geweest over persoonlijke aansprakelijkheid van de curator, waarbij in vijf gevallen de vordering is toegewezen. De toegewezen gevallen gaan allemaal over de inbreuk door de curator van een individueel recht (het recht van een belanghebbende dat is geschonden, bijv. een verhuurder, een bank). In die gevallen was de redenering dat er bepaalde regels voor curator golden en dat de curator die regel niet had opgevolgd.

Veroordeling van de curator q.q.

De curator kan ook q.q. (qualitate qua) veroordeeld worden. Dan moet de curator de schade niet met privé-middelen betalen, maar uit de boedel. Als er in de boedel geen geld is, heeft de derde (die een procedure tegen de curator begon) pech gehad.

Mocht U hierover vragen hebben dan kunt U zich wenden tot mij of mijn kantoorgenoten op de faillissementssectie.

  • 30-01-2018
  • Paul de Kerf